[ Accueil du Pic ]   [ Histoire et lgendes sur le Pic ]


HYDROGRAPHVM

SPAGYRICVM

 

PETRI IOANNIS FABRI

 

DOCTORIS MEDICI

MONSPELIENSIS

 

IN QVO DE MIRA

fontium eſſentia, origine, &

tractatur.

 

TOLOS TECTOSAGVM,

Apud PETRVM BOSC.

M. DC. XXXIX.

Cum Piuilegio Regis.

 


 

LIBER II 123

DE LACV SANCTI

Bartholomi apud

Fuxenſes.

CAPVT III

IN Comitatu Fuxĕſi ſupra montem Ta- Lacus S.

bor dictum ( qui ad Dominum Baro- Bartho-

nem de Mirepoix pertinet) datur lacus lomi

inſignis aquarum multarum, profundus deſcrip-

valde & altiſſimus, & trutis magnis fertilis tio.

admodum. Adeo profunda eſt eius aqua,

vt nigra ex profunditate & altitudine ap-

pareat, potabilis & salubris eſt, nullibi

diffunditur eius aqua, at ſtat immobilis &

permanens in cacumine montis huius:

hyeme non creſcit, nec ſtatis ardore &

ſiecitate ( ?) diminuitur. Vulg fertur eius

aquas motu aliquo arte facto commotas,

 


 

124 HYDROGR. SPAGYR.

 

 

vel lapidum iactu, vel agitatione bacu-

lorũ, dare & excitare pluuias inſignes, toni-

trua, & fulgura. Quod fortaſſe aliquando

contigit tempore & clo ſic diſpoſito :

menſe enim Auguſti in quo solo tempo-

re licet montem hunc conſcendere, cum

abſit tunc temporis nix, qua cooperitur

mons toto fere anno, excepto ſolo menſe

Auguſti, diſponitur clum in hac regio-

ne ad pluuias, procellas, tonitrua, & fulgu-

ra: vnde ſi hoc in tempore agitetur aqua

lacus, & adueniant inſignes aris procel-

l & mutationes, non agitationi, ſed tem-

pori id condonandum. Nihilominus ſi

hoc natur mirum ex agitatione lacus

contingat, dixi rationes & momenta hu-

iuſce mirandi in Palladio meo : cm id

fiat ex vaporibus & exhalationibus qu

exeunt ex lacu agitato & commoto, in

ipſamet regione aris, in qua meteora illa

fieri ſolent.

Iam nobis ſolm perquirenda eſt eius Vnde la-

lacus ſcaturigo, vndenam ſit in ipſo mon- cus San-

tis cacumine ; vndenam immota & per- cti Bar-

manens eius aqua, vnde ſit qud non hye- tholo-

me creſcat, & eſtate diminuatur, qud nul- mei ſca-

llibi effluat eius aqua, & vndenam Trut turigo.

inſignes & prgrandes generentur.

Quantum ad eius ſcaturiginem perti-

net, non ſum ego eiuſdem ſententi cum

incolis huiuſce regionis, qui opinantur

aquam eſſe ſuperſtitem diluuu (?), que in con-

cauitate montis huius conſeruata eſt, ex

 


 

LIBER II 125

humiditat aris medi regionis, in qua

lacus ( ??) his ſitus eſt: caput autem montis me-

**am (??) ſuperat aris regionem, & in ſupre-

ma (??) aris regione collocatur in qua meteo-

ra nulla ſiunt : vnde in capite montis nul-

la sunt nubes, nec meteora vlla. Quod

esperiuntur (??) incol ſingulis annis dum

menſe Augusti montem hunc conſcen-

dunt ad sacrum audiendum, quod inibi

quotannis celebratur in honorem Diui

Bartholomęi in Eccleſia Bartholomęo ſa-

crata. Post Sacrum celebratum ſuper lapi-

des altaris qui ſub Ioue aperto ſunt, cineres

spargunt ( ??), & digitis ſcribunt nomen Chri-

sti , & alia varia nomina ad placitum, ſe-

quenti anno redeuntes inueniunt cineres

intactos, & eadem plan nomina ſuper ci-

neres digitis delineata. Quo certiſſim in-

dicatur, nec niuem, nec pluiuam, nec ven-

tum hoc in loco exoriri poſſe, & caput hu-

iuſce mtis extra mediam aris regionem

eſſe, & in ipſa ſupremi aris regione col-

locatum eſſe.

Mirum valde eſt, in capite montis hu-

ius ſupra mediam aris regionem reperiri

lacum maximum ac profundum, trutis

prgrandibus fertilem & copioſum. Er-

rant (??) toto clo qui aquas has exiſtimant

aquas eſſe diluuij , nnne conſumt fuiſ-

ſent (??) ſpatio annorum duorum millium,

ſiecitate (??) montis ; qui fere aduritur ſingulis

annis calore ſolis ſtiui ? nnne etiam con-

ſumpt fuiſſent ex generatione & produ-

 


 

126 HYDROGR. SPAGYR.

ctione, herbarum & arborum & minera-

lium , qu continuo & perpetuo motu in

monte ipſo producuntur, qu materiam

alimenti, & conſeruationis ſu non aliun-

de deſumere poſſunt qum ex aquis ipſius

lacus, cm ibi nulla ſit pluuia, nec ros vl-

lus , quo occultum alimentum deſumt,

qu in toto monte producũtur. Heac ſen-

tencia & opinio vt vulgaris eſt, perinde va-

na & ridicula ; quocirca eam mittimus, &

aſſerimus, in lacu ipſo ſcaturiginem eſſe

prgrandem, qua lacus conſeruatur, qui

quidem ſi non creſcat, ratio in prptu eſt;

qud conſumptio aquarum, & earum

vſus qualis ſit & quipollens ſcaturigini

quantum aqu producitur, tantum fere ( ??)

impenditur ad alimĕntum rerum omnium

qu inibi producuntur. Eſt enim aqua ma-

teria prima rerum omnium, ex qua res

omnes fiunt, nutriuntur, & conſeruantur :

itaque hc aqua iſtius lacus cm produ-

catur , producitur ad res omnes producen-

das qu in monte ipſio ſunt & reperiuntur,

eſque omnes conſeruandas, vnde tantm

coſumitur, quantum producitur aqu,

vnde non redundat aqua.

Dantur etiam in radice montis fontes

multi hinc inde ſcaturientes, qui ſin du-

bio ex lacu originem ducunt per poros

montis , vunde aſſerere poſſum lacum

hunc redundare & fluere in radice ſua per

fontes ilos, qui hinc inde paſſim fluunt

cm in ſuperficie ſua fluere nequeat , pr

 


 

LIBER II 127

altitudine ſua. Ratum ergo ſit lacum ha-

bere fontĕ internum cuius beneficio, eius

aqua conſeruatur perennis & perpetua, ab

ſpiritu mundi, qui inexhauſto aquarum

fluxu fontem hunc perpetuum & peren-

nem conſtituit.

Vndenam autem trut prgrandes & Vunden

inſignes oriantur in lacu ipſo, ſciĕdum eſt trut in

piſcium omnes genus ex ſola aqua ortum lacu S.

habere, & ſemen verum piſcium omnium Bartho-

in intimo aquarum ſinu latitare, quod in lomi.

actum reuocatur leuiſſimo calore ſolis &

ſtellarum. Et quamuis nullum piſcium

genus reperitur in flumine, aut lacu aliquo

ſucceſſu temporis, hinc inde orientur piſ-

ces ſecundm ſtellarum & planetarum in

fluxus varios & diſtinctos, qui vari, ac di-

ſtinct ſemen illud internum aqun ad piſ-

cium ome genus diſtinguunt & actuant,

mod locus nutriendorum piſcium pro-

ductorum ſit commodus & idoneus : non

enim ſolum ſufficit ad productionem piſ-

cium ſemen aptum & idoneum; at &

locus eſt neceſſarius, & clima regionis ad

enutriendos piſces. Nam alioquin flumen

omne, & mare produceret omne piſcium

genus ; nam flumina cuncta, & maria tur-

gent illo interno ſemine generali, ad pro-

ducendos piſces apto ; at mondis locus &

ſingula terr climata non apta ſunt enu-

triendis piſcibus : vnde cm non habeant

vnde enutriantur ( ?), in actum non reuoca-

tur ſemen illud internum, vt apparet in

 


 

128 HYDROGR. SPAGYR.

 

littore Genu ipſius ciuitatis, in quo nul- Curpor-

lum piſcis genus vnquam apparuit. In alijs ius Ge-

multis Oceani locis & partibus qu piſci- nu piſ-

bus omnino carĕt, quſque piſces fugiunt,

tanquam eorum ſepulchrum.

Ratio autem huiuſce rei forſan eſſe po-

test; quia in hiſce-locis clum et influxus

cleſtes, ope & beneficio ſpiritus mundi

producunt quid contrarium & inimicum

piſcibus enutriendis & progignendis, vnde

piſces fugiant has Oceani partes, tanquam

eos ipſos deſtruentes, & ſpeciem eorum

annihilare comantes.

Concludendum igitur eſt, Trutas &

omne aliud piſcis genus quod innatando

repetitur in lacu ſancti Bartholomęi, pro-

gigni ex ſemine illo generali, quod aquis

omnibus ineſt qudque ſemen in Trutas

oeculiari beneficio loci iſtius, actuatur

& indiuiduatur, & beneficio cli, quod

peculiari influxu Trutas in hoc lacu pro-

ducit.

Videmus peculiariter flumina omnia

quę ſaxoſos habent alueos & ex montibus

ſaxoſis ſcatutiunt Trutis abũdare, & dum,

mutatur alueus ; hoc eſt dum ex ſaxoſo

alueo fit arenoſus, & limo plenus, Tru-

t tunc temporis non deſcendunt in alue-

um hunc, ſed continentur intr alueum

ſaxoſum. Qu experientia nobis eſt indi-

cio, loca ſaxoſa propria eſſe a apta enu-

triendis trutis & progignendis.

Lacus autem iſte ſancti Bartholomęi

ſaxoſus

 

 

 


 

LIBER II 129

 

 

 

ſaxoſus est, & quaſi lapideus totus eſt Truct

eius alueus, & inde aptiſſimus progignen- vnde -

dis & enutriendis tructis : Ar vndiquaque nutrian-

puriſſimus, clum ſerenum, nubibus & tur &

meteoris alijs prob emunctum : hinc

producit ſemen, in quo principia Salis,

Sulphuris, & mercurij pura sunt, & ab ele-

mentorum limis vindicata: vnde ſaxa, la-

pides, & aren procreantur in quibus ſe-

men trutarum conſeruatur; quę dum pro-

duct ſunt ab eadem & ſimili ſubſtancia

(??) qua progignuntur enutriuntur, ab ali-

mento ſcilicet in quo viget ſipritus ſalis

(??) omni limo elementorum vindicatus ;

( ????) ſi alimentum habeant lutoſum &

(??)icoſum pereunt & deſtruuntur, tan

(??) ab eo quod ſuo ſemini eſt inimicum,

ex omnino contrarium: debent enim nu-

(??)i ſimili ſubſtantia, qua product

( ?)uereunt

 

 


Notes :

 

Les ĕ reprsentent des e-tildes dans loriginal.

Les ( ?) reprsentent des caractres ou groupes de caractres indchiffrables

 


page mise jour le 12/12/2006